نوجوانان به آهن بیشتری نیاز دارند

آهن جزء مهم در هموگلوبین گلبول قرمز خون است که مسوولیت حمل اکسیژن به سلول‌های بدن را بر عهده دارد. آهن همچنین جز اساسی برخی از مهم‌ترین آنزیم‌های بدن است.

 

کمبود آهن می‌تواند باعث کاهش ظرفیت یادگیری، افت تمرکز، خستگی مزمن و تضعیف سیستم ایمنی در دانش‌آموزان شود.

 

افراد زیادی بدون اینکه علائم واضحی از کم خونی داشته باشند، از عوارض زیان‌بار کم خونی ناشی از فقر آهن از جمله کاهش قدرت یادگیری، کاهش توان کار و افزایش ابتلا به بیماری رنج می‌برند.

 

 

کم‌خونی فقر آهن حالتی است که در آن بدن به دلیل دریافت ناکافی آهن یا جذب ضعیف آن، قادر به تولید مقدار کافی هموگلوبین نیست. در نتیجه، اکسیژن‌رسانی به اندام‌ها کاهش یافته و فرد دچار علائمی مانند رنگ‌پریدگی، ضعف، بی‌حالی، سردرد، تنگی نفس و کاهش توان ذهنی و جسمی می‌شود.

 

 

اختلال در تکامل و هماهنگی سیستم عصبی

کاهش ضریب هوشی

کاهش قدرت یادگیری

کاهش مقاومت بدن در برابر عفونت‌ها

پژوهش‌ها نشان می‌دهد که دانش‌آموزان مبتلا به کم‌خونی فقر آهن دچار کاهش توجه، افت حافظه و کندی پردازش ذهنی می‌شوند. این موضوع می‌تواند باعث افت نمرات، کاهش مشارکت در کلاس و کاهش اعتمادبه‌نفس تحصیلی شود.

 

 

بهترین منبع غذایی آهن جگر و پس از آن گوشت قرمز، مرغ، ماکیان و ماهی است. حبوبات، انواع مغز‌ها (پسته، بادام، گردو، فندق و ...) و سبزی‌های برگ سبز تیره مثل جعفری، برگه‌های تیره کاهو و برگ چغندر، از منابع خوب آهن است.

 

مواد غذایی دیگری که تامین کننده آهن است، عبارتند از: زرده تخم مرغ، انواع خشکبار مانند برگه هلو، آلو و زردآلو، توت خشک، انجیر خشک، خرما، کشمش و نان‌های خشک

 

آهن موجود در اسفناج به دلیل وجود اگزالات قابل جذب نیست.

 

 

دختران و پسران نوجوان به علت جهش رشد نوجوانی، افزایش توده عضلانی بدن، افزایش در حجم سلول‌های قرمز خون به آهن بیشتری نیاز دارند، اما در دختران نوجوان به علت نیاز به جبران آهن رفته در سیکل ماهانه نیاز به آهن افزایش می‌یابد.

 

تغذیه نامناسب و مصرف کم منابع آهن، فقر اقتصادی و ناامنی غذایی در برخی خانواده‌ها، از دیگر دلایل کمبود آهن در دوران کودکی و نوجوانی است.

 

 

در برنامه غذایی روزانه خود از منابع غذایی آهن استفاده کنید.

همراه با غذا سالاد یا سبزی خوردن مصرف کنید.

بعد از غذا میوه، به ویژه مرکبات که حاوی ویتامین C است، مصرف کنید.

از نوشیدن چای یک ساعت قبل و دو ساعت بعد از غذا پرهیز کنید.

مکمل یاری هفتگی آهن در دختران سنین بلوغ

 

براساس دستورالعمل وزارت بهداشت، تمامی دختران متوسطه اول و دوم می‌بایست به طور هفتگی یک عدد قرص آهن به مدت ۱۶ هفته در طول سال تحصیلی مصرف کنند.

 

مصرف قرص‌های گفته شده تنها برای پیشگیری از کم خونی فقر آهن است، نه درمان آن و در صورت ابتلا به کم‌خونی فقر آهن ابتلا به پزشک ضروری است.

 

مصرف قرص آهن به دلیل وجود عوارض احتمالی مانند تهوع، استفراغ، یبوست، درد شکم و مدفوع تیره رنگ نباید قطع شود، چون این عوارض اغلب پس از چند روز بهبود می‌یابد.

 

 

کم‌خونی فقر آهن در دانش‌آموزان یک مشکل خاموش، اما جدی است که می‌تواند سلامت جسمی، رشد و موفقیت تحصیلی آنان را به‌طور قابل‌توجهی تحت تأثیر قرار دهد. با آگاهی‌بخشی، بهبود تغذیه، غربالگری منظم و مداخلات به موقع می‌توان از بروز بسیاری از موارد کم‌خونی پیشگیری کرد و زمینه‌ی رشد سالم‌تر و یادگیری بهتر دانش‌آموزان را فراهم ساخت.

 

«فروغ صفری»، کارشناس گروه بهبود تغذیه کارشناس شبکه بهداشت و درمان شهرستان داراب